Η Αυτοεικόνα σχετίζεται άμεσα με την αυτοεκτίμηση, η οποία προσδιορίζεται από την αξία που δίνουμε στον εαυτό μας, σε συνδυασμό με την άποψη που έχουν οι άλλοι για εμάς. Η ανεπαρκής διαμόρφωση της αυτοεικόνας μας μπορεί να μας οδηγήσει σε σύγχυση και σε χαμηλή αυτοεκτίμηση.  Η Αυτοεικόνα είναι η πληροφορία που έχουμε για τον εαυτό μας. Αυτή η πληροφορία έρχεται από μια αλληλεπίδραση του εαυτού μας με τους οικείους μας.  Στην πραγματικότητα πρόκειται για πολλές πληροφορίες που δεχόμαστε από τους άλλους για εμάς και σε πληροφορίες που δημιουργούμε εμείς για εμάς από την σύγκριση των πληροφοριών που έχουμε  για τους άλλους. Οι πληροφορίες αυτές εκπέμπονταν ανέκαθεν, όσο υπάρχουν πληροφορίες τόσο δημιουργούνται καινούργια ερεθίσματα για την αναπλαισίωση της αυτοεικόνας μας.

Τα τελευταία χρόνια αυτά τα ερεθίσματα τείνουν να είναι πιο έντονα και πιο πολλά. Σε μια εποχή που η πληροφορία είναι προσβάσιμη σε όλους και δημιουργείται από όλους, είναι δύσκολο να αποφύγουμε να γίνεται η ανταλλαγή της πληροφορίας του εαυτού μας, δηλαδή της προβολής μας με την προβολή των άλλων. Στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης αυτό που πραγματικά κάνουμε είναι να παράγουμε πληροφορίες για εμάς, οι οποίες βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση με τις πληροφορίες που παράγουν οι άλλοι χρήστες. Αυτό σημαίνει πως η αυτοεικόνα μας, συνεχώς αναπλάθεται προκειμένου να απαντά στις απαιτήσεις που θέτονται από όλους μας, στην ουσία, από την αλληλεπίδραση των πληροφοριών μας.  Αυτή η συνεχής σύγκριση των πληροφοριών των άλλων με τις δικές μας, μας οδηγούν σε μια ταύτιση, δηλαδή δημιουργούμε μια αυτοεικόνα όμοια με αυτή των υπολοίπων ώστε να είμαστε σε θέση να συγκριθούμε και να μπορέσουμε να δούμε την εξέλιξή μας, συγκριτικά με τους άλλους.

Η προβληματική αυτής της πρακτικής δεν βρίσκεται στον μηχανισμό που χρησιμοποιούμε για να πραγματοποιήσουμε την σύγκριση, αλλά στο κύριο αντικείμενο της σύγκρισης που εδώ είναι η εικόνα. Έχουμε την ανάγκη να ανήκουμε σε μια ομάδα, και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης προσφέρονται για την δημιουργία πολλών όμοιων ομάδων που παράγουν μια όμοια εικόνα. Ο τόπος του μέσου αυτού προσφέρεται για τις δημιουργίες πολλών διαφορετικών ομάδων, καθώς είναι ένα πλαίσιο στο οποίο υπάρχει περιθώριο να δημιουργείται συνεχώς διχασμός, ο οποίος φαίνεται να εξυπηρετεί την ενίσχυση αντίθετων ομάδων.

Στο σημείο αυτό εντοπίζουμε την ενίσχυση των χαρακτηριστικών εκείνων που μας βοηθούν να ενταχθούμε στην ομάδα που μας ταιριάζει περισσότερο, αλλά παράλληλα να κρύβουμε και να σιωπούμε τα χαρακτηριστικά που μας κάνουν να ταιριάζουμε λιγότερο στην συγκεκριμένη ομάδα. Και όλα τα παραπάνω σχετίζονται καθαρά με την προβολή.  Αυτή η πρακτική απέχει από τις λειτουργικές πρακτικές που συναντάμε στις υγιείς σχέσεις.

Οι υγιείς σχέσεις είναι αυτές που βοηθούν να διατηρούμε τα μοναδικά μας χαρακτηριστικά, τα οποία στις ομάδες αυτές είναι σεβαστά. Όταν όμως μελετάμε τις ποικίλες ομάδες που δημιουργούνται στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, παρατηρούμε πως λόγω της απουσίας της δια ζώσης επικοινωνίας οι ομάδες λειτουργούν γύρω από συγκεκριμένα χαρακτηριστικά χωρίς να γίνεται στην πραγματικότητα η κάθε προσωπικότητα αποδεκτή. Θα μπορούσαμε να πούμε πως συνεχώς παρατηρούμε διαφορετικά προφίλ ατόμων που δεν είναι όμοιοι αλλά ταυτισμένοι, δηλαδή ατόμων που η ταυτότητά τους βρίσκεται σε σύγχυση.

Σίγουρα το μέγεθος που επηρεάζουν τη ζωή μας ελέγχεται από τον τρόπο που χειριζόμαστε τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, το χρόνο που αναλώνουμε στην χρήση τους και τον τρόπο που το αφήνουμε να επηρεάζει τις κινήσεις μας και τα κίνητρά μας. Αν για παράδειγμα ετοιμάζομαι να βαφτώ για να βγάλω μια selfie και να την ανεβάσω καταλαβαίνω πως η αυτοεικόνα μου σχετίζεται άμεσα από την ανταπόκριση που θα έχει η εικόνα μου στους διαδικτυακούς μου φίλους, κι επομένως ίσως να υπάρχει μια εξάρτηση στην χρήση.

Αυτό όμως μπορεί και να σημαίνει πως δεν έχω ισχυρή αυτοεικόνα και η ανταπόκριση των άλλων μου δίνει μια ψευδαίσθηση ικανοποίησης από την εικόνα μου, εφόσον έγινε αποδεκτή και με αυτόν τον τρόπο μπαίνω σε μια συνεχή διαδικασία προβολής του καλύτερου εαυτού μου ώστε να έχω ανταπόκριση και να ικανοποιούμαι. Όμως έχω και κακό εαυτό, αυτόν δεν τον προβάλλω. Θα είμαι σε θέση να σταματήσω να ικανοποιούμαι από την ανταπόκριση της εικόνας μου εάν δεν είμαι σε θέση να αποδεχτώ το σύνολο της, μαζί και με τα σημεία δηλαδή που φοβάμαι πως δεν θα γίνουν αποδεχτά και τα κρύβω.

Σε κάθε περίπτωση, όταν η άποψη που έχω για τον εαυτό μου δεν είναι ισχυρή, δηλαδή δεν περιλαμβάνει και τα κομμάτια που μπορεί να μην είναι αρεστά από τους άλλους, είναι ευάλωτη και εύθραυστη στην συνεχιζόμενη αλληλεπίδραση των πληροφοριών των άλλων. Μπορεί να σπάσει, να μιμηθεί και να επαναπαυθεί στην στιγμιαία αναγνώριση από τους άλλους, αλλά απομακρύνεται από την δική μου αναγνώριση και αξιολόγηση που θα με καλύψει πλήρως καθώς θα αντιμετωπίζω όλα μου τα χαρακτηριστικά και θα εξελίσσομαι εξ ολοκλήρου ως άτομο μοναδικό.

Δασκαλά Βασιλική

Δασκαλά Βασιλική

Κοινωνιολόγος Σύμβουλος

B.Soc.Sc., PgDip.M.Sc.